Αλέξανδρος Αρβανιτάκης

Άρση του καμποτάζ: ένα κατάλοιπο της Μεταπολίτευσης ECONOMIST ΙΟΥΛΙΟΣ 2011

2011-07-29T04:21:00.000-07:00

Η κωλυσιεργία της μη άρσης του καμποτάζ στο χώρο της κρουαζιέρας προκαλεί αίσθηση για το έλλειμμα πολιτικής βούλησης εκ μέρους της κυβέρνησης για την προώθηση διαρθρωτικών αλλαγών. Έλλειμμα που στην προκειμένη περίπτωση κοστίζει ακριβά στην ελληνική οικονομία, ιδίως δε στο νησιωτικό χώρο που ήδη υποφέρει από το έλλειμμα πολιτικής περιφερειακής ανάπτυξης.

Το καμποτάζ απαγορεύει σε ξένες εταιρίες κρουαζιερόπλοιων (με ξένη σημαία) να επιβιβάσουν και να αποβιβάσουν κόσμο στην Ελλάδα, παρέχοντας αποκλειστικό δικαίωμα εκμετάλλευσης των ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών από πλοία ελληνικής σημαίας και ελληνικής πλοιοκτησίας. Στην περίπτωση της κρουαζιέρας το προστατευτικό για τα ελληνικά πληρώματα καθεστώς του καμποτάζ που ισχύει στην Ελλάδα προβλέπει ότι κρουαζιερόπλοια οποία έχουν υψωμένες σημαίες τρίτων χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν μπορούν να παραλάβουν και να αποβιβάσουν έναν επιβάτη-τουρίστα στο ίδιο λιμάνι εντός της ελληνικής επικράτειας.

Αποτελεί ένα κατάλοιπο της Μεταπολίτευσης καθώς παρότι είναι μια καταφανής στρέβλωση στη λειτουργία της ακτοπλοΐας και ιδίως της κρουαζιέρας, οι μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις δεν προχώρησαν ποτέ δραστικά σε μια αλλαγή νομικού καθεστώτος. Τα τελευταία χρόνια υπήρξαν προσπάθειες, στην περίοδο διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, που προσέκρουαν στη λυσσώδη αντίδραση του ΠΑΣΟΚ και της Αριστεράς. Άλλωστε ανάλογη εικόνα υπήρξε και σε άλλες περιπτώσεις προσπαθειών για διαρθρωτικές αλλαγές όπως στις ΔΕΚΟ και στο χώρο των πανεπιστημίων.

Το ζήτημα τέθηκε εκ νέου στο προσκήνιο λόγω της πρότασης του Αντώνη Σαμαρά, στο πλαίσιο των 23 μέτρων-ανάσα για την ανάπτυξη που διατύπωσε το Φεβρουάριο του 2010, για άμεση και πλήρη άρση του καμποτάζ στην κρουαζιέρα. Μια πρόταση με μηδενικό δημοσιονομικό κόστος που υπολογίζεται ότι μπορεί να συνεισφέρει περίπου 1 δις ευρώ στην ελληνική οικονομία ετησίως, σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία. Δυστυχώς και πάλι οι κομματικές αγκυλώσεις και οι παλινωδίες της κυβέρνησης κόστισαν άλλη μια τουριστική περίοδο. Το ΠΑΣΟΚ επέλεξε καθυστερημένα, εν μέσω της τουριστικής περιόδου του 2010 να φέρει, στο πλαίσιο των διαρθρωτικών αλλαγών που συμπεριελήφθησαν στο Μνημόνιο, μια εν μέρει άρση του καμποτάζ στην ακτοπλοΐα. Ο χρόνος που επελέγη για αυτή την πρωτοβουλία ήταν εκ των πραγμάτων ακατάλληλος καθώς έδωσε την ευκαιρία στα συνδικάτα που αντιτίθενται στην κατάργηση του καμποτάζ να αντιδράσουν έντονα στα λιμάνια προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στην τουριστική κίνηση και τον εφοδιασμό των νησιών. Παράλληλα, μια καθοριστική πρόβλεψη της ρύθμισης που έφερε η κυβέρνηση, η υποχρέωση των εταιρειών κρουαζιέρας να συνάπτουν τριετείς συμβάσεις με το ελληνικό δημόσιο, αποτελεί ένα κρίσιμο εμπόδιο για την πρόοδο της άρσης του καμποτάζ.

Η χώρα απώλεσε το 2010 μια σημαντική ευκαιρία για την προσέλκυση σημαντικού τμήματος της αγοράς της κρουαζιέρας στη Μεσόγειο, παρότι υπήρξε το παράθυρο ευκαιρίας λόγω των αναταραχών σε όλη τη Βόρειο Αφρική, λόγω αυτών των γραφειοκρατικών ρυθμίσεων. Είναι καιρός, υπό το βάρος της αφόρητης οικονομικής καχεξίας της χώρας μας, να παρακαμφθούν αγκυλώσεις και μικροσυμφέροντα και να υπάρξει μια ουσιαστική τομή σε ένα προνομιακό χώρο όπως είναι ο τουρισμός. Με δεδομένο ότι η κρουαζιέρα αφορά ποιοτικό τουρισμό με υψηλή κατά κεφαλή δαπάνη, είναι απαραίτητο να γίνουν όλες οι απαραίτητες ρυθμίσεις και διευθετήσεις που θα καταστήσουν την πατρίδα μας σημαντικό προορισμό για την κρουαζιέρα.

Τις προτάσεις Σαμαρά υιοθετεί η κυβέρνηση για τη φορολογική μεταρρύθμιση

2011-07-11T13:18:00.000-07:00

Σχόλιο της Ημέρας 11.07.2011

Δημοσιεύματα του τύπου αναφέρονται στις προθέσεις της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ για τη φορολογική μεταρρύθμιση που προωθεί το υπουργείο Οικονομικών.

Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα αυτά, το υπουργείο προσανατολίζεται στη μείωση του συντελεστή φορολογίας των επιχειρήσεων στο 15%, στον περιορισμό του ΦΠΑ στο 20% από 23% καθώς και στην απλοποίηση της φορολογικής νομοθεσίας με κατάργηση του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων.

Αυτές οι προτάσεις σας θυμίζουν τίποτα; Για να μην αναρωτιέστε ιδιαίτερα, αποτελούν κεντρικές προτάσεις της συνολικής οικονομικής πρότασης της Νέας Δημοκρατίας, όπως τη διατύπωσε ο Αντώνης Σαμαράς στο Ζάππειο ΙΙ, με μικρές μόνο διαφοροποιήσεις.

Προτάσεις που όταν διατυπώθηκαν όμως, απορρίφθηκαν αμέσως από την κυβέρνηση, μάλιστα ο τότε υπουργός Οικονομικών Γ. Παπακωνσταντίνου μιλούσε για εκτόξευση του ελλείμματος σε περίπτωση που υιοθετούνταν.

Προτάσεις που αποτελούν το βασικό πυρήνα της πρότασης της Νέας Δημοκρατίας για επαναδιαπραγμάτευση του Μνημονίου, που σήμερα ισοπεδώνει την ελληνική οικονομία, τις οποίες υποτίθεται απέρριπτε η Τρόικα.

Το σημαντικό από αυτή την πρόθεση της κυβέρνησης δεν είναι ότι το ΠΑΣΟΚ αναιρεί μόνο του σταδιακά όλα τα επιχειρήματα που επικαλέστηκε όλο αυτόν τον καιρό για να χτίσει το εκβιαστικό δίλημμα Μνημόνιο ή χρεωκοπία. Το σημαντικό είναι ότι η αίσθηση ότι το μείγμα πολιτικής που οδήγησε στα μαζικά λουκέτα, στην ανεργία του 40% των νέων, στο νέο κύμα μετανάστευσης από την πατρίδα μας, δεν επιβλήθηκε από την Τρόικα αλλά ήταν μια πολιτική επιλογή του Γιώργου Παπανδρέου και της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ.

Σταδιακή δικαίωση των θέσεων Σαμαρά από τα διεθνή ΜΜΕ

2011-07-08T00:35:00.000-07:00

Σχόλιο της ημέρας 08.07.2011

Νέο δημοσίευμα, αυτή τη φορά των New York Times, έρχεται να διευρύνει το μέτωπο αποδοχής των θέσεων του Αντώνη Σαμαρά εκ μέρους των διεθνών ΜΜΕ, για ανάγκη αλλαγής του οικονομικού μείγματος που εφαρμόζεται. Είχε προηγηθεί αντίστοιχο δημοσίευμα προχθές της Wall Street Journal, ενώ το τελευταίο δεκαπενθήμερο υπήρξαν άρθρα στην ίδια γραμμή στη βρετανική Guardian και τους γερμανικούς Financial Times.

Αποτέλεσμα αυτής της αποδοχής των θέσεων Σαμαρά από τα διεθνή ΜΜΕ είναι η αυξανόμενη εμπέδωση στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο ότι ο Σαμαράς ορθώς ανέλαβε το ρίσκο πέρυσι καταψηφίζοντας το Μνημόνιο. Πιο σημαντικό όμως για την πατρίδα μας είναι η ενίσχυση της εκτίμησης διεθνώς ότι η πολιτική της Τρόικας και της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ πρέπει να αλλάξει, ότι πρέπει να υπάρξει ριζική αναδιαπραγμάτευση του Μνημονίου, που αποτελεί τη κεντρική θέση του Αντώνη Σαμαρά και της Νέας Δημοκρατίας.

Η ανάγκη ανασυγκρότησης του Δημοσίου ECONOMISΤ Μάιος 2011

2011-06-05T12:07:00.000-07:00

Η αναποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης αποτελεί μια βασική, ενδεχομένως τη βασικότερη, αιτία που η ελληνική οικονομία δεν μπορεί να αξιοποιήσει τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα και να αναλάβει μια αναπτυξιακή τροχιά. Αναποτελεσματικότητα που πηγάζει από τις χρόνιες παρεμβάσεις του κομματικού συστήματος στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης

Αυτό ακριβώς το δομικό μειονέκτημα καλείται σήμερα η πολιτική τάξη, υπό το βάρος της οικονομικής κρίσης που βιώνει η χώρα, να μετατρέψει σε πλεονέκτημα για να καταστεί δυνατή η επανεκκίνηση της εθνικής οικονομίας.

Οι κύριες παρεμβάσεις που πρέπει να γίνουν στην κατεύθυνση της ριζικής ανασυγκρότησης του κράτους αφορούν την αλλαγή της αρχιτεκτονικής της δημόσιας διοίκησης και τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού του στενού και ευρύτερου δημόσιου τομέα. Δυστυχώς, συχνά η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται αποκλειστικά στο μέγεθος του κράτους, όσον αφορά τον αριθμό των απασχολούμενων. Είναι ξεκάθαρο όμως ότι αν δεν αποφασιστούν αλλαγές στην αρχιτεκτονική της κρατικής μηχανής δεν είναι δυνατό να προσδιοριστεί ποιος είναι ο απαιτούμενος αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων, τα απαραίτητα προσόντα, η κατανομή τους κ.α.

Η σημερινή χαοτική διάρθρωση της δημόσιας διοίκησης παρουσιάζει την ακόλουθη εικόνα: κατακερματισμένες και αλληλοεπικαλυπτόμενες αρμοδιότητες, διοικητική ευθύνη που χάνεται ανάμεσα στα επάλληλα επίπεδα υπογραφών, φορείς που συνεχίζουν να υφίστανται παρότι ο σκοπός ίδρυσή τους έχει εκλείψει προ πολλού, οργανογράμματα δημόσιων φορέων με προβλέψεις προσωπικού προ 20ετίας, πολυνομία με την ύπαρξη χιλιάδων (συχνά αντιφατικών) νομοθετικών διατάξεων κ.α

Μια νέα αρχιτεκτονική πρέπει να θέσει σε νέες βάσεις την παροχή υπηρεσιών από το Δημόσιο, έχοντας στο επίκεντρο την εξυπηρέτηση του πολίτη. Η υιοθέτηση πρακτικών «διοίκησης ολικής ποιότητας» που θα εστιάζει σε διαδικασίες, και όπου θα ορίζονται μετρήσιμοι και συγκρίσιμοι στόχοι ανά υπηρεσία και υπάλληλο, είναι ένα από τα στοιχεία του σύγχρονου management που οφείλει να αποκτήσει η δημόσια διοίκηση.

Μια καίρια μεταρρύθμιση στην κατεύθυνση της παροχής ουσιαστικά αναβαθμισμένων υπηρεσιών προς τον πολίτη, ώστε να πάψει η ταλαιπωρία του στα γρανάζια της γραφειοκρατίας, είναι η πλήρης διαχείριση της επαφής της δημόσιας διοίκησης με τον πολίτη από «υπηρεσίες μιας στάσης» (one stop shop). Υπηρεσίες, όπως είναι τα σημερινά ΚΕΠ, με ακόμα πιο διευρυμένο πεδίο αρμοδιοτήτων, όπου ο πολίτης θα προσφεύγει για την εξυπηρέτηση του, θα υποβάλει το αίτημα του, το οποίο θα διαβιβάζεται υπηρεσιακώς, χωρίς περαιτέρω εμπλοκή του αιτούντος.

Σημαντική επενέργεια αυτής της μεταρρύθμισης στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης είναι ότι με αυτόν τον τρόπο διευκολύνεται η ριζική ανασυγκρότηση φορέων και οργανισμών της δημόσιας διοίκησης, χωρίς να «εισπράττει» ο πολίτης τις παρενέργειες της μεταβατικής περιόδου.

Η διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί τη δεύτερη βασική προτεραιότητα στην προσπάθεια ανασυγκρότησης της δημόσιας διοίκησης. Οι δημόσιοι υπάλληλοι, όλων των εργασιακών καθεστώτων (μόνιμοι, αορίστου χρόνου, ιδιωτικού δικαίου) παρουσιάζονται συχνά ως ο αποδιοπομπαίος τράγος της κακοδαιμονίας της δημόσιας διοίκησης. Μάλιστα συχνά η κατάργηση της μονιμότητας παρουσιάζεται ως πανάκεια για την αντιμετώπιση της σημερινής αναποτελεσματικότητας του δημοσίου.

Απαραίτητος είναι ο εξορθολογισμός του μισθολογίου των δημοσίων υπαλλήλων, που σήμερα αποτελείται σε μεγάλο ποσοστό από επιδόματα, και η διασύνδεσή του με τους στόχους παραγωγικότητας που τίθενται ανά υπάλληλο και υπηρεσία. Παράλληλα, στο πλαίσιο της ριζικής επανεξέτασης των οργανισμών (οργανογραμμάτων) κάθε δημοσίου φορέα, πρέπει να υπάρξει αξιολόγηση όλων των οργανικών θέσεων, με προτεραιότητα αυτών που κατέχουν υπάλληλοι που βρίσκονται προ της συνταξιοδότησης. Η κατάργηση οργανικών θέσεων που αξιολογούνται ως μη απαραίτητες και ο σωστός προγραμματισμός αναπλήρωσης συνταξιοδοτούμενων υπαλλήλων, με υποχρεωτικές μετατάξεις ή προσλήψεις, αποτελούν τρόπους ορθολογικότερης διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού, ιδίως στο ασφυκτικό οικονομικό πλαίσιο που βρίσκεται η πατρίδα μας.

Αυτές οι ενδεικτικές παρεμβάσεις αποτελούν τμήμα μόνο μιας συνολικής προσπάθειας για την ανασυγκρότηση του κράτους, που θα καταστήσει τη δημόσια διοίκηση υπηρέτη του πολίτη και αρωγό της αναπτυξιακής επανεκκίνησης της χώρας.

Δημόσια ακίνητη περιουσία: Μία ευκαιρία επανεκκίνησης της οικονομίας ECONOMIST Απρίλιος 2011

2011-04-28T11:02:00.000-07:00

Η κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα μας σε οικονομικό, κοινωνικό και πολίτικο επίπεδο αναδεικνύει κίνδυνους αλλά και ευκαιρίες. Για τους κινδύνους έχουν ήδη ειπωθεί πάρα πολλά, σε βαθμό που διαμορφώνεται ατμόσφαιρα απαισιοδοξίας και ανασφάλειας, ψυχολογία «εθνικής κατάθλιψης».

Η αλλαγή ψυχολογίας της κοινωνίας, αλλά και της αγοράς, είναι ο θεμέλιος λίθος για την έξοδο από την κρίση. Είναι, λοιπόν, κρίσιμο να αναζητηθούν οι ευκαιρίες που μπορούν να οδηγήσουν σε ανάκαμψη της αγοράς και στην επακόλουθη ανάπτυξη της Οικονομίας.

Η δημόσια ακίνητη περιουσία αποτελεί μια τεράστια, σε μέγεθος και σε σημασία, ευκαιρία για το κράτος να αντιμετωπίσει τη σημερινή οικονομική συγκυρία. Στο πλαίσιο της συνολικής πρότασης, που διατύπωσε ο Αντώνης Σαμαράς, τον Ιούλιο του 2010 (το λεγόμενο «Ζάππειο 1»), συμπεριλήφθηκε ως κεντρικός πυλώνας η επιτακτική ανάγκη αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας του κράτους.

Μια διαδικασία που περιλαμβάνει συγκεκριμένα βήματα:

Πρώτο βήμα η πραγματική αποτίμηση της περιουσίας του Δημοσίου. Αποτίμηση που θα περιλαμβάνει διαδικασίες κατεπείγοντος, αντίστοιχες των Ολυμπιακών Αγώνων, ως προς το ξεκαθάρισμα του νομικού και ιδιοκτησιακού καθεστώτος των δημόσιων εκτάσεων, καθώς και των χρήσεων γης. Λαμβάνοντας υπόψη, μάλιστα, ότι το κράτος έχει το προνόμιο να δημιουργεί υπεραξίες μέσω διοικητικών αποφάσεων (π.χ. αύξηση συντελεστή δόμησης).

Δεύτερο βήμα αποτελεί η αξιοποίηση εργαλείων όπως οι Συμπράξεις Δημοσίου-Ιδιωτικού Τομέα (Σ.Δ.Ι.Τ.), τα αυτοχρηματοδοτούμενα έργα, οι συμβάσεις παραχώρησης για κινητοποίηση του αδρανούς ενεργητικού της οικονομίας, με μοναδικό στόχο την αξιοποίηση των εισροών για την εξυπηρέτηση (τόκους) και μείωση του δημόσιου χρέους. Μέσω αυτών θα προκύψουν φορολογικά έσοδα και ασφαλιστικές εισφορές, τόσο από τα έργα ανάπτυξης και τη διαχείριση τους όσο και τη λειτουργία τους, ενώ δύναται και η προείσπραξη – τιτλοποίηση μελλοντικών εσόδων ή κερδών.

Επίσης είναι δυνατή η δημιουργία εταιρικών σχημάτων διαχείρισης ακινήτων, με παράλληλη εισαγωγή στο Χρηματιστήριο, προκειμένου να αποφέρουν έσοδα από την πώληση μετοχών, (σε μειοψηφικό ποσοστό), καθώς και η έκδοση ομολογιών με εγγύηση των ακινήτων, που περιλαμβάνονται στην περιουσία του εταιρικού σχήματος, για προείσπραξη μελλοντικών εσόδων, ως διαδικασία προχρηματοδότησης (bridge financing).
Η διαδικασία αξιοποίησης της περιουσίας του Δημοσίου προσκρούει όμως και σε περιορισμούς, που δε σχετίζονται με νομικές ή οικονομικές διαδικασίες.
Η διάχυτη καχυποψία της κοινής γνώμης λόγω της απαξίωσης του πολιτικού προσωπικού και η εμπεδωμένη άποψη ότι κάθε δημόσιος διαγωνισμός που κινεί η πολιτεία, εμπεριέχει παράνομο πλουτισμό πολιτικών προσώπων και εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων, απαιτεί τη διασφάλιση της απόλυτης διαφάνειας.

Ταυτόχρονα, πρέπει να ληφθεί υπόψη η χρονική διάσταση του όλου εγχειρήματος, ούτως ώστε να μην υπάρξει είτε αίσθηση ξεπουλήματος που επηρεάζει την αποδοχή, εκ μέρους της κοινωνίας, των διαδικασιών αξιοποίησης, είτε κατάρρευση της αγοράς ακινήτων λόγω της υπερπροσφοράς επενδυτικών ευκαιριών σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Είναι προφανές ότι η χρηστή και διαφανής αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου αποτελεί μια διαδικασία-πρόκληση για την ελληνική πολιτική τάξη, που δύναται να επιδράσει πολλαπλασιαστικά στην ελληνική κοινωνία και οικονομία.

- Να διαμορφώσει την απαρχή της αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου της πατρίδας μας, μέσω της κατεύθυνσης επενδύσεων στην ακίνητη περιουσία του δημοσίου, σε τομείς και κλάδους που προσφέρουν εξωστρέφεια και προστιθέμενη αξία.

- Να οικοδομήσει μια νέα σχέση μεταξύ Κράτους και Αγοράς, μακριά από το κρατικοδίαιτο μοντέλο επιχειρηματικότητας που εξέθρεψε η Μεταπολίτευση.

- Να αποτελέσει μια ευκαιρία, ιδίως για την Νέα Δημοκρατία, που αποδίδει κομβικό ρόλο στην αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας, ώστε να καταδείξει τη δυνατότητα του πολιτικού προσωπικού της να διαχειριστεί πετυχημένα ένα τέτοιου μεγέθους εγχείρημα, εν μέσω κρίσης, οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής.

Εν κατακλείδι, η πετυχημένη διαχείριση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας θα αποτελέσει μια εκ των βασικότερων τομών που χρειάζεται η χώρα για την «επανεκκίνησή» της από το σημερινό τέλμα στο οποίο βρίσκεται.

Μικροπίστωση: ένα κοινωνικό και οικονομικό πείραμα Economist Μάρτιος 2011

2011-04-04T01:12:00.000-07:00

Το Μπαγκλαντές απασχολεί συνήθως τη διεθνή κοινή γνώμη για ζητήματα που σχετίζονται με την εξαθλίωση που μαστίζει το λαό του. Φυσικές καταστροφές και ανθρωπιστικές κρίσεις μας υπενθυμίζουν συχνά το χαμηλότατο επίπεδο διαβίωσης αυτής της χώρας.

Από αυτήν την εξαθλιωμένη χώρα, όμως, των 150 και πλέον εκατομμυρίων κατοίκων, εκ των οποίων το 40% είναι δίχως δουλειά, προήλθε μια ιδιαίτερα καινοτόμα ιδέα για την αντιμετώπιση της φτώχειας, η μικροπίστωση.

Ο εμπνευστής της μικροπίστωσης είναι ο Μοχαμάντ Γιουνούς, καθηγητής Οικονομικών σε τοπικό πανεπιστήμιο, ο οποίος μετά τις σπουδές του στις ΗΠΑ, αφοσιώθηκε στην αντιμετώπιση της φτώχειας στην πατρίδα του, δημιουργώντας μια τράπεζα μικροπιστώσεων, τη Grameen, που αποτελεί ουσιαστικά ένα δίκτυο κοινωνικής αυτοβοήθειας.

Η δική του προσέγγιση έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που την καθιστούν πρωτοπόρα και καινοτόμα, στο βαθμό του να αποτελέσει μοντέλο προς μίμηση σε πολλές χώρες του εξωτερικού και να του χαρίσει το Νόμπελ Ειρήνης το 2006.

Η συνολική φιλοσοφία του Γιουνούς για την αντιμετώπιση του φαινομένου της φτώχειας διαφοροποιείται από τη συνήθη μέθοδο που ακολουθούν συχνά διεθνείς οργανισμοί και ΜΚΟ, οι οποίοι συνήθως περιορίζονται στην διανομή τροφίμων και χρημάτων, εν είδει διεθνούς φιλανθρωπίας. Αυτή η επιλογή από μόνη της, η προώθηση της επιχειρηματικότητας σε περιοχές απόλυτης ένδειας αντί της χορήγησης ανθρωπιστικής βοήθειας σε μορφή τροφίμων ή χρημάτων, είναι πρωτοποριακή.

Ποια είναι αυτά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που καθιστούν ιδιαίτερο και πρωτοποριακό το μοντέλο αντιμετώπισης της φτώχειας και της εξαθλίωσης του Γιουνούς;

Το πρώτο και κύριο χαρακτηριστικό είναι η αξιοποίηση του πιο ισχυρού ενστίκτου του ανθρώπου, αυτού της επιβίωσης. Ο Γιουνούς επέλεξε να απευθυνθεί στους ανθρώπους που δεν είχαν καμία δυνατότητα εξόδου από το καθεστώς ανέχειας που βρίσκονταν. Σε αυτούς που κανένας δεν παρείχε δανεισμό ή υποστήριξη, που δεν κατείχε κάποια περιουσία. Κατάφερε, παρέχοντας πολύ μικρά δάνεια σε ανθρώπους που είχαν τη μοναδική τους ευκαιρία για έξοδο από το καθεστώς ένδειας που ζούσαν, να δώσει κίνητρο σε εκατομμύρια συμπατριώτες του. Η αποπληρωμή των δανείων γίνεται με μικρές τακτές δόσεις, υποχρέωση στην οποία μπορούσαν να αντεπεξέλθουν άνθρωποι που δεν είχαν ξαναδιαχειριστεί χρήματα.
Εξαιρετικά καινοτόμα απόφαση ήταν επίσης η δημιουργία ενός κοινοτιστικού μοντέλου δανειοδότησης. Ουσιαστικά τα μικροδάνεια δεν δίνονταν σε μεμονωμένα άτομα, αλλά κάθε υποψήφιος δανειολήπτης είχε την υποχρέωση να βρίσκει και άλλους δανειολήπτες, με τους οποίους συγκροτούσε μια ομάδα. Αυτή η ομάδα είχε την υποχρέωση συνευθύνης και αλληλεγγύης απέναντι στην τράπεζα καθώς με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται ο αυτοέλεγχος στην διαχείριση και αποπληρωμή των δανείων.

Το πραγματικά επαναστατικό στοιχείο όμως αυτού του μικροπιστωτικού συστήματος που εγκαθίδρυσε ο Γιουνούς ήταν η έμφαση στη δανειοδότηση γυναικών. Το Μπαγκλαντές είναι μια μουσουλμανική χώρα, όπου οι γυναίκες διαβιούν εντός πολύ περιοριστικών πλαισίων που τίθενται τόσο από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις όσο και από τις λαϊκές προκαταλήψεις. Αποτέλεσμα αυτών είναι η ουσιαστική αποχή των γυναικών από τις οικονομικές υποθέσεις. Αυτούς τους περιορισμούς προσπάθησε να ξεπεράσει ο Γιουνούς, εστιάζοντας τις προσπάθειες του στις γυναίκες. Πιστεύει ότι η αντιμετώπιση της φτώχειας ήταν περισσότερο υπόθεση των γυναικών παρά των αντρών, καθώς οι ίδιες και τα παιδιά πλήττονταν περισσότερο από την ανέχεια και την πείνα. Ακριβώς λόγω αυτής της προσήλωσης των γυναικών στην επιβίωση και πρόοδο των παιδιών, στη βελτίωση των συνθηκών ζωής της οικογένειας, αποτέλεσαν την προτεραιότητα στο οικονομικό και κοινωνικό πείραμα του Γιουνούς.

Πράγματι, η πρωτόγνωρη επιτυχία του εγχειρήματος της Grameen, με ποσοστό αποπληρωμής των μικροπιστώσεων της τάξης του 99%, βασίστηκε στη χρηματοδότηση των γυναικών, οι οποίες αποτελώντας το 94% των δανειοληπτών, συνέβαλαν σημαντικά στη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων και την αντιμετώπιση της φτώχειας.

Το μοντέλο των μικροπιστώσεων κατάφερε να ξεπεράσει τα στενά όρια του Μπαγκλαντές, επιτυγχάνοντας να εξαπλωθεί σε περισσότερο από 50 χώρες παγκοσμίως. Με αυτή την έννοια έχει ουσιαστικά μετεξελιχθεί από κοινωνικό και οικονομικό πείραμα σε τεχνογνωσία προς εξαγωγή, ένα επίτευγμα εξαιρετικά σπάνιο για μια χώρα όπως το Μπαγκλαντές.

Το φοβικό σύνδρομο της χώρας μας και η πολιτική του «τζαμπατζή» Manifesto Νοέμβριος 2010

2011-04-04T01:06:00.000-07:00

Οι επικείμενες εξελίξεις στα ανοικτά μέτωπα της εξωτερικής μας πολιτικής (Ελληνοτουρκικά, Κυπριακό, Σκοπιανό, Βορειοηπειρωτικό) φέρνουν πάλι στο προσκήνιο τις πάγιες αδυναμίες που εμφανίζει η ελληνική εξωτερική πολιτική εδώ και πολλά χρόνια.

Πλην αποσπασματικών περιπτώσεων, η ελληνική εξωτερική πολιτική εμφανίζεται να εμφορείται από ένα σημαντικότερο αντίπαλο, πιο ισχυρό από κάθε εξωτερική πίεση ή απειλή που υφίσταται η χώρα μας.

Αυτή η απειλή είναι το φοβικό σύνδρομο που κυριαρχεί στην προσέγγιση και ανάλυση των εθνικών μας θεμάτων. Η επίκληση υποτιθέμενων κινδύνων, όπως η διπλωματική απομόνωση, η "σκοπιανοποίηση" της εξωτερικής μας πολιτικής, η απώλεια διπλωματικών ερεισμάτων και η διατάραξη συμμαχικών και εταιρικών δεσμών με τις ΗΠΑ και τις χώρες της ΕΕ, λειτουργεί πλήρως αποδομητικά για τη συγκρότηση ενός ισχυρού εσωτερικού μετώπου. Ενός εσωτερικού μετώπου απαραίτητου για μια χώρα που αντιμετωπίζει πολλαπλές απειλές και προκλήσεις έναντι γειτόνων και "φίλων".

Δυστυχώς, οι πολιτικές δυνάμεις προτιμούν συχνά να εστιάζουν στην κινδυνολογία, είτε για να πιέσουν και να εκβιάσουν την ελληνική κοινή γνώμη για την "ανάγκη επώδυνων συμβιβασμών" είτε για την ανάγκη να κλείσουμε ανοικτές πληγές "για να εστιάσουμε στα σημαντικά της εσωτερικής πολιτικής" είτε για να καρπωθούν τη συναισθηματική αντίδραση των πολιτών έναντι των "κακών ξένων". Αυτή η τακτική των πολιτικών δυνάμεων διαρρηγνύει την κρίσιμη κοινωνική και εθνική συνοχή που είναι απαραίτητη για την υπηρέτηση μιας αποτρεπτικής στρατηγικής.

Συχνά βλέπουμε αυτό το φοβικό σύνδρομο να εκφράζεται με πολύ χονδροειδείς ισχυρισμούς όπως π.χ. ότι οι επιλογές μας στις σχέσεις μας με την Τουρκία είναι είτε η κατευναστική πολιτική είτε ο πόλεμος. Συχνά διανθίζεται από περιγραφές της Τουρκίας ως "στρατιωτικού γίγαντα" που θα κάνει την Ελλάδα μια χαψιά ή για το ανάδελφο του έθνους μας που δεν μπορεί να περιμένει καμία βοήθεια από τους ανθέλληνες ξένους. Ιδίως αυτήν περίοδο που η χώρα αντιμετωπίζει αυτή την τεράστια οικονομική κρίση, επανέρχονται απόψεις περί αναποτελεσματικών και αντιπαραγωγικών ενόπλων δυνάμεων αλλά και ψευδοδιλλήματα περί του δίπολου «βούτυρο ή κανόνια», δηλαδή κατά πόσο πρέπει να εστιάσουμε στην οικονομική ανάπτυξη ή την αμυντική προπαρασκευή.

Αυτή η στρατηγική του φοβικού συνδρόμου είναι πολύ βολική για αυτούς που δεν θέλουν να σχεδιάσουν, να αναλάβουν κόστος, να πάρουν αποφάσεις και πρωτοβουλίες, να εντοπίσουν κοινότητες συμφερόντων και να αποδομήσουν αντίστοιχες συγκλίσεις αντίπαλων συμφερόντων. Με λίγα λόγια, βολεύει αυτούς που δεν θέλουν να κάνουν πολιτική αλλά να φορτώνουν τις ευθύνες τους, και το κόστος αυτών, σε άλλους, ελπίζοντας ή προσδοκώντας στο «πού θα κάτσει η μπίλια», μια λογική «τζαμπατζή».

Αυτή η πολιτική του «τζαμπατζή» όμως είναι που οδηγεί σε διπλωματική απομόνωση, σε απώλεια ερεισμάτων και συμμάχων, σε συνεχή προσαρμογή σε δεδομένα που άλλοι διαμορφώνουν ερήμην μας. Αυτή την πολιτική οφείλει να καταπολεμήσει κάθε υπεύθυνη πολιτική δύναμη που αντιλαμβάνεται ότι η χώρα μας έχει πολλά συγκριτικά πλεονεκτήματα για να μπορεί να υποστηρίξει μια αξιόπιστη και ισχυρή στρατηγική στη ζώνη συμφέροντός της, δηλαδή την Ανατολική Μεσόγειο και την Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Το «γκριζάρισμα» των ψηφοφόρων του ιστορικού κέντρου της Αθήνας METROPOLIS 09.10.2009

2009-10-09T05:06:00.001-07:00

Σε πρόσφατο άρθρο της εφημερίδας μας υπήρξε μια παρουσίαση τη εκλογικής συμπεριφοράς που παρουσιάζουν οι πολίτες που ψηφίζουν στην περιοχή του ιστορικού κέντρου της Αθήνας, μια περιοχή που εμφανίζει εικόνα γκετοποίησης. Μια περιοχή που παρότι ήρθε στο προσκήνιο της επικαιρότητας λόγω των επεισοδίων που συνέβησαν στην περιοχή του Αγίου Παντελεήμονα ή στο παλαιό Εφετείο, εξακολουθεί να βιώνει μια αφάνταστη κοινωνική και οικονομική απαξίωση.
Απαξίωση που συνδέεται με τη μαζική παρουσία λαθρομεταναστών και την αδυναμία, ή και απροθυμία, του κράτους αλλά και του δήμου να μπορέσει να ελέγξει την κατάσταση. Ετσι, όποιος περνάει από αυτές τις γειτονιές αντικρίζει εγκαταλειμμένα καταστήματα, αναρίθμητα σπίτια με ενοικιαστήρια ή πωλητήρια, αντιλαμβάνεται ένα έντονο αίσθημα ανασφάλειας που υπάρχει στον αέρα, πιστοποιεί την πλήρη απουσία της πολιτείας.
Αυτό το αίσθημα εγκατάλειψης που βιώνουν οι κάτοικοι του κέντρου οδηγεί σε πρωτόγνωρες πολιτικές συμπεριφορές. Συμπεριφορές που εμφανίστηκαν σε έντονο βαθμό στις ευρωεκλογές του 2009 και μετά την τελευταία εκλογική μάχη δείχνουν ότι παγιώνονται. Η μαζική αποχή είναι ένα ισχυρό δείγμα, η Α’ Αθηνών συνολικά έχει 10% μεγαλύτερη αποχή από την υπόλοιπη χώρα, δείγμα αποστασιοποίησης των πολιτών από την πολιτική. Πέραν της αποχής όμως βλέπουμε και μια μετακίνηση των ψηφοφόρων προς τα άκρα του πολιτικού συστήματος. Ετσι το συνολικό ποσοστό του ΛΑΟΣ στην Α’ Αθηνών κινείται στο επίπεδο του 7,6%, αρκετά πάνω από το εθνικό μέσο όρο, ενώ παράλληλα η Χρυσή Αυγή, που ανέλαβε ρόλο αυτόκλητου υπερασπιστή των κατοίκων του ιστορικού κέντρου (συχνά με την ανοχή των δυνάμεων της Αστυνομίας), πήρε το 0,51% των ψήφων, ποσοστό διπλάσιο από το εθνικό της ποσοστό. Ειδικά μάλιστα στα εκλογικά τμήματα του ιστορικού κέντρου, οι δύο παραπάνω πολιτικοί σχηματισμοί πέτυχαν πρωτοφανείς επιδόσεις, με εκλογικά τμήματα να δίνουν έως και 14% στο ΛΑΟΣ και 1,7% στη Χρυσή Αυγή.
Βλέπουμε ότι στις τελευταίες δύο αναμετρήσεις διαμορφώνονται τάσεις εκλογικής συμπεριφοράς που δείχνουν μια απόγνωση, μια ανάγκη διαμαρτυρίας για την εγκατάλειψη που αντιμετωπίζει το κέντρο της Αθήνας από τους δύο μεγάλους πολιτικούς σχηματισμούς. Πράγματι, ΠΑΣΟΚ και ΝΔ εκλέγουν βουλευτές οι οποίοι αποτελούν κεντρικά πολιτικά στελέχη, οι οποίοι έρχονται σε «επαφή» με τους πολίτες μέσω της διαμεσολάβησης των ηλεκτρονικών ΜΜΕ, χωρίς να έχουν εκ του σύνεγγυς επαφή με τη δύσκολη καθημερινότητα που αντιμετωπίζει ο πολίτης του κέντρου. Αυτό το έλλειμμα αντιπροσώπευσης εκ μέρους των δύο κομμάτων έρχονται να καλύψουν ακτιβίστικες ομαδοποιήσεις (όπως η αυτόκλητη ομάδας περιφρούρησης της παιδικής χαράς του Αγίου Παντελεήμονα), που συνδέονται πολιτικά με το ΛΑΟΣ και τη Χρυσή Αυγή.
Η πολιτεία οφείλει να δείξει την προσοχή και την αποφασιστικότητα που χρειάζεται για να μπορέσει ο κάτοικος του κέντρου να νιώσει πάλι ασφαλής, να νιώσει ότι αξίζει να παραμείνει στο σπίτι όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε, να πάψει να αναζητά αυτόκλητους σωτήρες...

5 αλλαγές για την Αθήνα METROPOLIS 22.09.2009

2009-09-23T07:36:00.000-07:00

Μέσα στις λίγες λέξεις του παρακάτω κειμένου επιδιώκω να περιγράψω συνοπτικά πέντε βασικές αλλαγές που πιστεύω πως θα επηρέαζαν δραστικά και προς το καλύτερο την καθημερινότητα του Αθηναίου.
Πρώτη βασική προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει η ενίσχυση, ουσιαστικά δημιουργία είναι στην περίπτωση της Αθήνας, του θεσμού του «Βοήθεια στο Σπίτι». Στην Αθήνα κατοικεί το μεγαλύτερο ποσοστό των ατόμων με αναπηρία της πατρίδας μας, λόγω της ύπαρξης στοιχειωδών υποδομών συγκριτικά με την περιφέρεια. Παράλληλα παρατηρείται ότι η πόλη της Αθήνας απολαμβάνει ιδιαίτερα μεγάλο ηλικιακό μέσο όρο των πολιτών της, καθώς τα παιδιά των παλαιών Αθηναίων μετεγκαταστάθηκαν στα προάστια της πόλης, ενώ οι γονείς παραμένουν εν πολλοίς στο κέντρο. Με αυτά τα δεδομένα γίνεται αντιληπτό πόσο κρίσιμος είναι ο θεσμός του «Βοήθεια στο σπίτι» για τους συμπολίτες μας που έχουν ανάγκη.
Δεύτερη αλλαγή αποτελεί η δημιουργία, επιτέλους, των λεγόμενων αστικών κέντρων υγείας. Ουσιαστικά η βάση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, εγκατεστημένα σε κάθε δημοτικό διαμέρισμα της πόλης, όπου ο πολίτης μπορεί να προσφύγει για κάθε πρόβλημα υγείας αποφεύγοντας το συνωστισμό και την ταλαιπωρία στα εξωτερικά ιατρεία των μεγάλων νοσοκομείων. Μια δομή που προβλέφθηκε με τον ιδρυτικό νόμο του ΕΣΥ από το 1983 ενώ αποτέλεσε και κεντρική εξαγγελία της Νέας Δημοκρατίας το 2004, χωρίς να προχωρήσει έως τώρα.
Τρίτη αλλαγή είναι η αλλαγή του προσανατολισμού της Δημοτικής Αστυνομίας η οποία ενώ αφήνει πλήρως ελεύθερο το πεδίο στο παρεμπόριο που τείνει να εξελιχθεί σε μάστιγα για τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα του εμπορικού κέντρου, παρουσιάζει μια μονοδιάστατη προσήλωση στη διαφύλαξη του συστήματος ελεγχόμενης στάθμευσης, στρεφόμενη ουσιαστικά εναντίον των επισκεπτών της πόλης που κατεβαίνουν στο κέντρο να ψωνίσουν και να στηρίξουν την αγορά της πόλης. Ταυτόχρονα δεν παρεμβαίνει δραστικά, ίσως εγκλωβισμένη από το πλέγμα της αδιαφάνειας και της διαφθοράς, στη ρύθμιση της λειτουργίας των διαφόρων καταστημάτων που καταλαμβάνουν με το έτσι θέλω τα πεζοδρόμια και τις πλατείες της πόλης με τραπεζοκαθίσματα. Τέλος, οφείλει να συμβάλλει, στο μέτρο των δυνατοτήτων και των αρμοδιοτήτων που διαθέτει, στην ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας των πολιτών
Τέταρτη αλλαγή αποτελεί η κατάρτιση στρατηγικής διαμόρφωσης ελεύθερων χώρων μέσα στον αστικό ιστό. Αυτή η στρατηγική βασίζεται στην δημιουργία επενδύσεων, μέσω ΣΔΙΤ, που θα προσφέρουν στο Δήμο τους πόρους ούτως ώστε να υπάρξουν επιτέλους αυτές οι κατεδαφίσεις παλαιών πολυκατοικιών που υπόσχεται ο κάθε νέος δήμαρχος, για τη δημιουργία ελεύθερων χώρων άθλησης και πρασίνου.
Η πέμπτη αλλαγή αφορά εμάς τους ίδιους τους πολίτες, αφορά την αλλαγή νοοτροπίας και προσέγγισης στη γειτονιά μας, στην πόλη μας. Η αποξένωση και η αποστασιοποίηση από το περιβάλλον μας, από τους γύρω μας, αποτελεί τη σίγουρη οδό για τη χειροτέρευση της καθημερινότητάς μας, την αποδυνάμωση του αισθήματος του ανήκειν σε αυτή την πόλη. Πρέπει, με αξιοποίηση των ανθρώπινων και υλικών πόρων του Δήμου και της πολιτείας, να υπάρξει μια προσπάθεια επαναπροσέγγισης των κατοίκων των συνοικιών της πόλης μας, με επίκεντρο το σχολείο ή και την ενορία της κάθε γειτονιάς. Δράσεις και πρωτοβουλίες που θα μας φέρουν πιο κοντά, που θα μας κάνουν να νιώθουμε λιγότερο μόνοι, που θα μας ξυπνήσουν την αγάπη για την πόλη μας, την Αθήνα.

Αναζητώντας την πολιτική ευθύνη…. METROPOLIS 31.07.2009

2009-07-31T08:21:00.000-07:00

Με αφορμή την πρόσφατη έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, για τα διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας και τις ριζικές τομές που πρέπει να γίνουν, ανεδείχθη για άλλη μια φορά ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο αντιδρούν κόμματα και ΜΜΕ απέναντι σε αυτού του είδους εκθέσεις.

Αυτή η έκθεση του διεθνούς οργανισμού, που δεδομένης της μηδενικής δεσμευτικότητας για τη χώρα μας αποτελεί ουσιαστικά σύσταση ή παραίνεση και όχι «εντολή», έδωσε μπόλικη τροφή στο δημόσιο διάλογο για τις μεταρρυθμίσεις που πρέπει να προωθηθούν στην ελληνική οικονομία.

Συχνά διαβάζουμε εκθέσεις οι οποίες αναδεικνύουν ζητήματα σε διάφορους τομείς της οικονομικής και κοινωνικής ζωής της πατρίδας μας, τα συμπεράσματα και τις παραινέσεις των οποίων υιοθετούνται αβίαστα από το δημόσιο διάλογο.

Η ευκολία με την οποία προβάλλεται η άποψη ότι το ΔΝΤ, και αντίστοιχα άλλοι διεθνείς οργανισμοί, επιβάλλει πολιτικές στη χώρα μας απορρέει από μια κακή κουλτούρα που έχει κυριαρχήσει στο δημόσιο διάλογο για το βαθμό επιρροής του «διεθνούς παράγοντα» στα εσωτερικά της χώρας μας. Η εντύπωση που αποκομίζει ένας παρατηρητής αυτού του δημόσιου διαλόγου είναι ότι η χώρα μας υπόκειται σε διεθνή εποπτεία των πολιτικών της, ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται στο εξωτερικό από κάποιους που αποφασίζουν αυθαίρετα, ότι εντέλει η πολιτική ελίτ της χώρας αλλά και οι πολίτες είναι ανήμποροι να αντιδράσουν, άρα και άμοιροι ευθυνών για τις εξελίξεις. Την ίδια στιγμή αποφάσεις και πρωτοβουλίες που προέρχονται από το εξωτερικό, στην περίπτωση που έχουν θετική επίδραση για τους πολίτες, παρουσιάζονται ως πρωτοβουλίες και πολιτικές αποφάσεις της οικείας πολιτικής ελίτ.

Αυτή η εργαλειακή αξιοποίηση των πρωτοβουλιών των διεθνών οργανισμών εκ μέρους της πολιτικής ελίτ έχει δύο καίριες επιπτώσεις στην πολιτική διεργασία. Πρώτον επηρεάζει καθοριστικά τη νομιμοποίηση αυτών των διεθνών οργανισμών στα μάτια της ελληνικής κοινωνίας και δεύτερον, και κυριότερο, παραμορφώνει το πώς αντιλαμβάνεται η ελληνική κοινωνία την ευθύνη της πολιτικής ελίτ απέναντι στα ζητήματα που καλείται να διαχειριστεί.

Όσον αφορά στο πρώτο σκέλος, συχνά βλέπουμε τμήματα της ελληνικής κοινής γνώμης να στρέφονται κατά κάποιου διεθνούς οργανισμού γιατί μια πολιτική απόφαση ελήφθη με την επίκληση του. Π.χ. συχνά αναθεματίζουμε τις «Βρυξέλλες» για πολιτικές πρωτοβουλίες που στην πραγματικότητα αποφασίστηκαν με τη συμμετοχή της ελληνικής κυβέρνησης. Αντιστρόφως, οδηγίες ή κανονισμοί που αποτελούν βήματα προόδου για τη χώρα μας και προωθούνται από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς συνήθως προβάλλονται ως μεγάλες πολιτικές πρωτοβουλίες της εκάστοτε κυβέρνησης.

Και εδώ φτάνουμε στο δεύτερο σκέλος, που είναι η πολιτική ευθύνη της πολιτικής ελίτ απέναντι στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η πατρίδα μας. Όταν έχει εμπεδωθεί η αντίληψη στην ελληνική κοινωνία ότι λίγο πολύ το μέλλον μας δεν βρίσκεται στα χέρια μας, μειώνεται η πίεση και οι απαιτήσεις από τους πολιτικούς μας. Απουσιάζει η αναζήτηση ευθυνών, οι οποίες απευθύνονται και εκτονώνονται προς τα θολά «αλλότρια κέντρα αποφάσεων».

Έτσι καταλήγουμε να έχουμε συχνά πολιτικά ανεύθυνους πολιτικούς που σχεδιάζουν με γνώμονα την επόμενη εκλογική μάχη, κύριο όπλο την επικοινωνία και χωρίς ουσιαστικό δημοκρατικό έλεγχο από τους πολίτες. Πολιτικούς που εφηύραν την έννοια του «πολιτικού κόστους, μια έννοια απολύτως έωλη σε κάθε άλλη κοινωνία καθώς δεν νοείται πολιτική δράση χωρίς ρήξεις, συγκρούσεις, συγκυριακό κόστος και μακροπρόθεσμο όφελος για την κοινωνία. Και ακριβώς αυτός είναι ο ρόλος των πολιτικών, να εμπνεύσουν τους πολίτες, παρουσιάζοντας τα προβλεπόμενα οφέλη για την κοινωνία, ούτως ώστε να πετύχουν την στήριξη της κοινωνίας ενόψει του συγκυριακού κόστους.

Αντ’ αυτού, συχνά προσφεύγουμε στην κατασκευή κάποιου «μπαμπούλα» για να πιέσουμε την κοινωνία να ακολουθήσει μια επιλογή, όσο σωστή και αν είναι αυτή. Κλασικό παράδειγμα αυτής της στρατηγικής υπήρξε η προβολή της ανάγκης δημοσιονομικής προσαρμογής της χώρας μας τη δεκαετία του ’90, όταν το ισχυρότερο επιχείρημα ήταν ότι «θα μείνουμε εκτός Ευρώπης». Η πραγματικότητα ήταν (και είναι) βέβαια ότι η χώρα μας χρειαζόταν και χρειάζεται δημοσιονομική σταθερότητα για να ισχυροποιεί την ανταγωνιστικότητά της οικονομίας της.

Η παραπάνω ανάλυση δείχνει ότι σήμερα υπάρχει ένα τεράστιο έλλειμμα ουσιαστικού διαλόγου στην κοινωνία και την πολιτική για τα πραγματικά προτάγματα που πρέπει να θέσει η ελληνική κοινωνία, χωρίς την επίκληση «χωροφυλάκων» ή την κατασκευή ψευδοδιλημμάτων. Ένας ουσιαστικός διάλογος που θα γίνει με την πρωτοβουλία και την καθοδήγηση της πολιτικής ελίτ της χώρας, η οποία έχει άλλωστε το ρόλο και την ευθύνη της αντιμετώπισης των προκλήσεων αυτής της δύσκολης περιόδου που διανύουμε.

Ανεξήγητη σπουδή, πολιτικές παρενέργειες….. METROPOLIS 17.07.2009

2009-07-17T00:01:00.000-07:00

Η επιλογή της κυβέρνησης, έπειτα από μια μεγάλη επιχειρησιακή επιτυχία, να προχωρήσει στην αντικατάσταση του διοικητή της Ε.Υ.Π. κ. Κοραντή, δείχνει μια σπουδή που δημιουργεί ερωτηματικά. Ερωτηματικά τόσο όσον αφορά στη χρονική συγκυρία και στους λόγους που οδήγησαν τον κ. Κοραντή στην έξοδο, όσο και όσον αφορά στην επιλογή του αντικαταστάτη του.
Σχετικά με το πρώτο σκέλος, οι δηλώσεις Κοραντή που συσχετίζουν την ουσιαστική αποπομπή του με την ενόχληση υπουργών λόγω των διαρροών των διαλόγων που εντόπισε ο μηχανισμός της ΕΥΠ, ασφαλώς ενοχλούν την κοινή γνώμη. Η ευκολία με την οποία «θυσιάζεται» ένας κρατικός λειτουργός με αξιοσημείωτη θητεία στο υπουργείο Εξωτερικών και στην ΕΥΠ, στο βωμό εσωκομματικών και άλλων ισορροπιών, υποδεικνύει μια αδυναμία της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει πιέσεις εξωθεσμικές ενώ ακυρώνει κάθε δυνατότητα πολιτικής αξιοποίησης της εξάρθρωσης της εγκληματικής συμμορίας που εντοπίστηκε χάριν στην ΕΥΠ. Ταυτόχρονα, δημιουργεί έντονες ανησυχίες για τις παρενέργειες από πιθανή διαρροή άλλων τμημάτων των διαλόγων που ηχογραφήθηκαν από το περίφημο «βαλιτσάκι» ή διαλόγων άλλων υποθέσεων στο μέλλον.
Αναφορικά με το δεύτερο σκέλος των ερωτηματικών, η επιλογή ενός εν ενεργεία εισαγγελέα, με πολιτική φόρτιση όπως ο κ. Παπαγγελόπουλος, το μόνο που επιτυγχάνει είναι να συγκεντρώσει τα φώτα της πολιτικής αντιπαράθεσης γύρω από μια υπηρεσία της οποίας το κύρος είναι υπό αμφισβήτηση. Την ίδια στιγμή που η ΕΥΠ στερείται του εισαγγελέα που θα ασκεί δικαστικού ελέγχου που θεσμοθέτησε ο πρόσφατος νόμος που διέπει τη λειτουργία της. Ακόμα και ο πιο ευκολόπιστος παρατηρητής δυσκολεύεται να αντιληφθεί τον τρόπο με τον οποίο η ΕΥΠ θα λειτουργήσει πιο αποτελεσματικά και αξιόπιστα υπό την καθοδήγηση ενός δικαστικού.
Θυμίζουμε ότι υπό τη σκιά μιας άλλης, πολύ πιο σοβαρής πράγματι, δύσκολης συγκυρίας για την ΕΥΠ, την εποχή της υπόθεσης Οτσαλάν, η κυβέρνηση Σημίτη επέλεξε, για επικοινωνιακούς λόγους, ένα διπλωμάτη για νέο διοικητή της υπηρεσίας, θέλοντας να δώσει το στίγμα του καλύτερου πολιτικού ελέγχου της. Και τότε και τώρα, η πολιτική αντιπαράθεση έρχεται να δημιουργήσει πληγές στους θεσμούς της χώρας, πέραν από τις παρενέργειες που υπόσχεται η επιλογή του νέου διοικητή…..

Πατριωτικός Παρεμβατισμός: άλλο ένα επικοινωνιακό πυροτέχνημα...METROPOLIS 10.07.2009

2009-07-13T09:47:00.001-07:00

Και εγένετο «πατριωτικός παρεμβατισμός», ή αλλιώς το νέο ιδεολόγημα που σύμφωνα με τον εμπνευστή του, τον πρόεδρο του ΛΑΟΣ Γ. Καρατζαφέρη, θα αποτελέσει την απάντηση στον νεοφιλελευθερισμό και το σοσιαλισμό.
Με προτεραιότητα τον πολίτη και στόχευση την καταπολέμηση της φτώχειας, ο πρόεδρος του ΛΑΟΣ διατείνεται ότι μέσω του πατριωτικού παρεμβατισμού θα «εξαφανίσει» την ανεργία από την Ελλάδα. Πώς θα συμβεί αυτό; Μέσω της συγκρότησης ενός στρατιωτικού τύπου σώματος, όπως η παλαιά ΜΟΜΑ, που εκτελούσε διάφορα έργα κοινωνικού ενδιαφέροντος αξιοποιώντας τους στρατεύσιμους. Αυτό το σώμα θα συμπεριλαμβάνει όλους τους ανέργους της χώρας, για 5 χρόνια και με πλήρη μισθολογικά και ασφαλιστικά δικαιώματα. Άλλες «παρεμβάσεις» στο πλαίσιο του ιδεολογήματος είναι η χορηγία ενός αριθμού κυβικών νερού και κιλοβατωρών ρεύματος σε κάθε οικογένεια.
Προφανώς ο πρόεδρος του ΛΑΟΣ, προσπαθεί του να αναδείξει μια νέα φυσιογνωμία του κόμματός του, πέραν από τη σημερινή εικόνα ενός απολύτως προσωποκεντρικου σχήματος με κύρια επιδίωξη τη συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία. Θέλει να προσδώσει χαρακτηριστικά κινήματος, χρησιμοποιεί φρασεολογία αντίστοιχη με αυτή του Αντρέα Παπανδρέου, για να πείσει για τον «πατριωτικό» και «φιλολαϊκό» χαρακτήρα του μορφώματος στο οποίο ηγείται.
Αυτό που παραβλέπει όμως ο Γ. Καρατζαφέρης είναι να αντιληφθεί ότι με πυροτεχνήματα τύπου ΜΟΜΑ, δεν μπορεί να πείσει κανέναν ότι αποτελεί αξιόπιστη και υπεύθυνη πολιτική επιλογή. Ένα σχήμα που κινείται με οβιδιακές μετατοπίσεις σε επίπεδο πολιτικών προτάσεων, που διατείνεται ότι συγκρούεται με το καρτέλ των τραπεζών αλλά προτείνει για οικουμενικό υπουργό Οικονομίας τον Λουκά Παπαδήμο, εκλεκτό του Κ. Σημίτη και κατ’ εξοχήν εκπρόσωπο της μονεταριστικής λογικής στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που μάχεται τη διαπλοκή αποτελώντας το περισσότερο εκπροσωπούμενο κόμμα στα ίδια τα «παράθυρα» της διαπλοκής.
Αυτό το πολιτικό μόρφωμα έρχεται τώρα να προτείνει λύσεις που θυμίζουν άλλες εποχές, όταν το κράτος παρενέβαινε στην οικονομία και στην κοινωνία με στρατιωτικού τύπου λύσεις, πάντα όμως στο όνομα της πατρίδας και του συμφέροντος του λαού.
Αυτή η λύση της δημιουργίας ενός κρατικοδίαιτου «στρατεύματος» τέως ανέργων, οι οποίοι αγνοείται από πού θα πληρώνονται, καθώς ο πρόεδρος του ΛΑΟΣ παρέλειψε να μας διαφωτίσει επί τούτου, σαφώς δεν μπορεί καν να μπει σε αξιολόγηση. Αυτό όμως που καλείται ο έλληνας πολίτης να αξιολογήσει είναι πώς ένα μόρφωμα που έχει τόσο αντιφατικές και εκτός πραγματικότητας προτάσεις, παρουσιάζεται, και μέσω της υπερπροβολής από τα Μέσα εμπεδώνει, την εικόνα μιας εναλλακτικής πρότασης απέναντι στο απαξιωμένο πολιτικό σύστημα.

Η "κοινωνία των κολλητών" Metropolis 08.05.2009

2009-05-08T00:45:00.000-07:00

Η συμμετοχή των νέων στα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα παραμένει ένα ζητούμενο. Οι νέοι παρουσιάζουν μια σταθερή αποστροφή και έλλειψη εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς, ιδίως προς τα κόμματα, που μεταφράζεται σε αποστασιοποίηση από τα δημόσια πράγματα, σε μια παθητική στάση σε αυτό που συμβαίνει γύρω τους.
Στην προσπάθεια αντιστροφής της υφιστάμενης κατάστασης έχουμε τη συγκρότηση θεσμών, μέσω των οποίων οι νέοι θα διαχειρίζονται τα του οίκου τους. Θεσμοί οι οποίοι θα διαθέτουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για να αποτελέσουν θελκτικό πλαίσιο δράσης και δημιουργίας για νέους ανθρώπους που θέλουν να προσφέρουν με τις ιδέες και τη δημιουργικότητά τους, εκτός των στενών κομματικών ή άλλων πλαισίων που τον κάνουν να νιώθει σήμερα δέσμιο μικροκομματικών και άλλων συμφερόντων.
Προσπάθειες για δημιουργία τέτοιων θεσμών υπήρξαν τα τελευταία χρόνια. Η ίδρυση του Εθνικού Συμβουλίου Νεολαίας, με τη συμμετοχή οργανώσεων νέων πολιτικού και κοινωνικού προσανατολισμού και η δημιουργία των Δημοτικών Συμβουλίων Νέων που μετεξελίχθηκαν αισίως σε Τοπικά Συμβούλια Νέων, αποτέλεσαν τις βασικές θεσμικές παρεμβάσεις για τη συγκρότηση οργανωμένης έκφρασης της φωνής των νέων ανθρώπων της πατρίδας μας.
Στην πορεία αυτών των θεσμών φάνηκε ότι οι βασικές προϋποθέσεις για την ουσιαστική αυτόνομη συμμετοχή των νέων ακόμα εκλείπουν. Η δυνατότητα σχεδιασμού και ανάληψης ουσιαστικών πρωτοβουλιών σε καίρια ζητήματα της νεολαίας, η αυτοχρηματοδότηση ή η διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων, που απλόχερα προσφέρονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, λείπει από θεσμούς που μένουν προσκολλημένοι σε μικροκομματικές ισορροπίες. Ιδίως το εγχείρημα των Τοπικών Συμβουλίων Νεολαίας βρίσκεται στο επίκεντρο της κομματικής αντιπαράθεσης σε τοπικό επίπεδο, δεδομένου ότι συχνά αντί να αποτελέσουν τη φωνή των νέων ανθρώπων προς τις αρχές για το σχεδιασμό και την εφαρμογή νεολαιίστικων πολιτικών, γίνονται πεδίο διείσδυσης και προβολής των τοπικών αρχών στο χώρο της νεολαίας.
Αυτές οι εγγενείς αδυναμίες, απότοκες μιας κοινωνίας που κινείται συνήθως με όρους πελατειακών σχέσεων, αποτελούν τα μόνιμα και διαρκή βαρίδια για ένα χώρο όπως η νεολαία. Κάθε προσπάθεια που επιβάλλει από τα πάνω τη μικροκομματική κουλτούρα της «κοινωνίας των κολλητών» στον ευαίσθητο χώρο της νεολαίας, το μόνο που θα επιτυγχάνει είναι την περαιτέρω αποστασιοποίηση των νέων ανθρώπων από τα δημόσια κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα.
Διέξοδο σε αυτήν την σοβούσα κρίση αποστασιοποίησης και απάθειας μπορεί να αποτελέσει η επιδίωξη της καθολική συμμετοχή των νέων που θα σπάσει τα στενά πλαίσια των κομματικών και άλλων «παρεών» καθώς η μεταφορά πόρων και αρμοδιοτήτων στους ίδιους τους νέους για ανάληψη πρωτοβουλιών και δράσεων. Με επίκεντρο τη γειτονιά και το σχολείο φοίτησης και εργαλεία τις δυνατότητες που προσφέρουν το facebook ή το twitter, η κινητοποίηση γίνεται ευκολότερα και πιο άμεσα από το παρελθόν. Όταν οι νέοι αντιληφθούν ότι έχουν στα χέρια τους πόρους και το πλαίσιο δράσης, ουσιαστικά «και το μαχαίρι και το πεπόνι» για τη χάραξη και εφαρμογή πολιτικών που τους αφορούν, θα αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν απέναντι στην κοινωνία και τους εαυτούς τους.

Απαραίτητη η συσπείρωση του κεντρώου χώρου

2009-04-12T06:06:00.000-07:00

Σε συνέχεια του άρθρου του Νίκου Ράπτη «Ενότητα ή ήττα, 13.03.2009», θέλω και εγώ να καταθέσω μερικές σκέψεις στην κατεύθυνση της διενέργειας ενός σοβαρού και ειλικρινούς διαλόγου ανάμεσα σε πρόσωπα και κινήσεις που κινούνται στον κεντρώο χώρο. Ενός διαλόγου που έχει διακύβευμα τη σύμπτυξη ενός μετώπου κινήσεων και προσωπικοτήτων, απέναντι στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα και στη ρευστότητα που χαρακτηρίζει το πολιτικό σκηνικό. Μια ρευστότητα που δημιουργεί ένα «παράθυρο ευκαιρίας» στον κεντρώο χώρο ούτως ώστε να επιτελέσει ένα κομβικό πολιτικό ρόλο, αναδεικνύοντας ζητήματα, φέρνοντας προτάσεις στο δημόσιο διάλογο, και, κυρίως, κινητοποιώντας τα δυναμικά στρώματα του ελληνικού λαού. Στρώματα που επιμένουν να δημιουργούν οικογένειες, να παράγουν πλούτο, να καινοτομούν, να προοδεύουν επαγγελματικά και κοινωνικά, να συντηρούν τις ελληνικές αξίες και παραδόσεις.

Για να επιτύχει σε αυτό το κρίσιμο εγχείρημα ο κεντρώος χώρος, να καταφέρει να εκπροσωπήσει τη σημερινή ανεκπροσώπητη μεσαία τάξη, να καταφέρει να προασπίσει το δημόσιο συμφέρον έναντι του ιδιωτικού, να αναδείξει τα διλήμματα που πρέπει να αντιμετωπίσει η ελληνική κοινωνία για να κάνει τα κρίσιμα βήματα προόδου, οφείλει πρώτα από όλα να ξεπεράσει τις εγγενείς αδυναμίες κατακερματισμού και προσωπικών στρατηγικών και να αποτελέσει μια συμπαγή, συγκροτημένη, αξιόπιστη πολιτική δύναμη πρότασης και προοπτικής, μια δύναμη που θα διαθέτει όραμα αλλά και, κυρίως, σχέδιο εξόδου από την κρίση που απειλεί τη μετα-μεταπολιτευτική Ελλάδα.

Για την μετατροπή αυτής της πανσπερμίας κινήσεων, ομάδων και προσώπων σε συμπαγή πολιτική δύναμη, χρειάζονται αποφασιστικές κινήσεις και πάνω από όλα συναίσθηση ευθύνης απέναντι στον τόπο και τον ελληνικό λαό. Συναίσθηση της κρισιμότητας της περιόδου που διανύουμε, μιας περιόδου διάψευσης των μεγάλων βεβαιοτήτων (της πολιτικής ορθότητας, του ευρωπαϊκού μονόδρομου, της παντοκρατορίας της αγοράς) αλλά και μεγάλων ευκαιριών για μικρά και δυναμικά κράτη να βελτιώσουν τη σχετική τους θέση στο διεθνές σύστημα.

Γιατί έως τώρα αυτό δεν μπόρεσε να υπάρξει μια συσπείρωση στο χώρο του Κέντρου; Ο συνηθέστερος λόγος που οι γνωρίζοντες τον κεντρώο χώρο υποδεικνύουν ως «ρίζα του κακού» για τη μη συνεργασία των διαφόρων κινήσεων, ομάδων και προσωπικοτήτων, είναι η διαμάχη για την ηγεσία αυτού του σχήματος. Μια διαμάχη που εστίαζε στην κατανομή οφελών (έδρες, κρατική επιχορήγηση) ανάμεσα στις διάφορες συνιστώσες δυνάμεις που προσέρχονταν κατά καιρούς σε συζήτηση. Αυτή η εστίαση όμως σε αυτή την παράμετρο της σύμπραξης αναδεικνύει ένα μείζον ζήτημα ηθικής και πολιτικής τάξης. Ηθικής καθώς κάποιοι επιφυλάσσουν στον εαυτό τους το ρόλο του Μεσσία, όπου μόνο με υπό τη δική τους ηγεσία μπορεί να επιτευχθούν οι πολιτικοί στόχοι της σύμπραξης, βεβαιότητα που αναιρείται αυτόματα από το ενδεχόμενο ηγεσίας από κάποιον άλλο. Πολιτικής γιατί κάποιοι δείχνουν ότι δεν εμπιστεύονται συλλογικές διαδικασίες που δεσμεύουν ούτως ή άλλως όλους, ανεξαρτήτως ποιος θα είναι επικεφαλής, σε ένα πολιτικό πλαίσιο.

Αυτή η συζήτηση περί ηγεσίας αποτελεί μια πρόφαση. Αποτελεί πρόφαση μπροστά στην απροθυμία ρίσκου συμμετοχής σε ένα εγχείρημα που έχει χαμηλές πιθανότητες επιτυχίας στα μάτια αυτών που καλούνται να συμμετάσχουν. Ως επιτυχία προσδιορίζεται πάντα η κοινοβουλευτική εκπροσώπηση και η πρόσβαση στην κρατική επιχορήγηση, που δίνεται σε σχήματα που λαμβάνουν πάνω από 1,5% σε εκλογές. Μια απαισιόδοξη και κοντόφθαλμη προσέγγιση, που λειτουργεί εν τέλει ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία καθώς εμποδίζει πολλά πρόσωπα, των οποίων η συμμετοχή θα καθιστούσε πιθανή την επιτυχία, να δεσμευτούν, να ρισκάρουν με τη συμμετοχή τους, καταδικάζοντας κάθε εγχείρημα σε αποτυχία.

Αυτό που έως τώρα δεν έχει προκύψει όμως είναι μια ουσιαστική συζήτηση και ζύμωση επί των πολιτικών ζητημάτων. Πέραν από γενικές παραδοχές στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής (όπου και εκεί προέκυψαν αισίως διαφοροποιήσεις σχετικά με τη σύνθετη ή μη ονομασία των Σκοπίων), δεν υπάρχει προεργασία μεθοδική όσον αφορά το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας, τη σχέση δημόσιας και ιδιωτικής σφαίρας κ.α. Μια προεργασία που θα εντοπίσει τα σημεία εκείνα όπου υπάρχει σύγκλιση μεταξύ των συνιστωσών του κεντρώου χώρου, που θα χτίσει συναίνεση και κοινές δράσεις σε αυτά τα σημεία, που θα αμβλύνει τις γωνίες σε αποκλίνουσες τοποθετήσεις.

Σκοπός του κειμένου δεν είναι να επιμερίσει ευθύνες και καταγγείλει τον οποιονδήποτε, αλλά να εκφράσει μια αγωνία για την ανάγκη συλλογικής δράσης εκ μέρους προσώπων και κινήσεων, των οποίων η πολιτική ατζέντα, η πολιτική κουλτούρα, η προσέγγιση στα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα βρίσκεται πολύ κοντά. Σκοπός είναι η εισφορά μιας πρότασης διεξόδου από το σημερινό αδιέξοδο που βρίσκεται ο κεντρώος χώρος. Από την εικόνα κατακερματισμού και ανυπαρξίας που σήμερα βρίσκεται, λόγω της αδυναμίας συνεννόησης μεταξύ των κεντρικών πρωταγωνιστών των διαφόρων σχημάτων και ομαδοποιήσεων.

Απαιτείται η σύσταση μιας ομάδας πρωτοβουλίας, από πρόσωπα δεύτερης γραμμής, κοινής αποδοχής από κινήσεις και προσωπικότητες, η οποία θα κάνει την απαραίτητη προεργασία, μέσα σε ένα σφικτό χρονικό πλαίσιο, με αφετηρία αμέσως μετά τις Ευρωεκλογές. Αυτή η προεργασία οφείλει να περιλαμβάνει πρώτον ένα κείμενο διακήρυξης σε κεντρικούς πυλώνες πολιτικής και δεύτερον μια πρόταση κοινής πολιτικής δράσης και εκλογικής στρατηγικής, βραχυπρόθεσμου (εθνικές εκλογές, εκλογές τοπικής αυτοδιοίκησης) και μεσοπρόθεσμου ορίζοντα.

Η υιοθέτηση μιας πολιτικής πλατφόρμας αποτελεί την υγιέστερη βάση πολιτικής διαπραγμάτευσης ανάμεσα στους φορείς και τα πρόσωπα που συνθέτουν τον κεντρώο χώρο. Αυτή η πολιτική πλατφόρμα θα «χτιστεί» στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής δράσης και παρέμβασης έναντι των βασικών αντιπάλων που συνθέτουν ο δικομματισμός και ο λαϊκισμός. Για να αρχίσουμε επιτέλους να μιλάμε και πολιτικά…..

Έλλειμμα κεντρικού σχεδιασμού METROPOLIS 20.03.2009

2009-03-20T01:22:00.000-07:00

Τελικά η Ελληνική Αστυνομία δεν έχει το μονοπώλιο της αμφισβήτησης για την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητά της. Πρόσφατη έκθεση της δεξαμενής σκέψης «Reform» (reform.co.uk) στη Μεγάλη Βρετανία αναδεικνύει το έλλειμμα αποτελεσματικότητας της βρετανικής αστυνομικής υπηρεσίας, η οποία καίτοι είναι η πιο δαπανηρή στον πλανήτη, αδυνατεί να αντιμετωπίσει τόσο την «βαριά εγκληματικότητα» (εμπόριο ναρκωτικών, όπλων και διακίνηση προσώπων) όσο και τις πιο απλές αντικοινωνικές συμπεριφορές.

Τα στοιχεία που παρουσιάζονται έχουν αυξημένο ενδιαφέρον, δεδομένου και του δημόσιου προβληματισμού που διατυπώνεται και στη χώρα μας για τη δομή και οργάνωση που πρέπει να αποκτήσει η Ελληνική Αστυνομία για να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη εγκληματικότητα και εν γένει παραβατική συμπεριφορά.
Στη Μεγάλη Βρετανία εντοπίζεται έλλειμμα κεντρικού συντονισμού στην αντιμετώπιση της εγκληματικότητας. Προτείνεται να ανατεθεί στη Μητροπολιτική Αστυνομία η αντιμετώπιση σε εθνικό επίπεδο των σοβαρών απειλών για τη δημόσια ασφάλεια, όπως η τρομοκρατία και το ηλεκτρονικό έγκλημα, και ο συντονισμός των τοπικών αστυνομικών υπηρεσιών, μέσω της διάρθρωσής τους σε ευέλικτους σχηματισμούς περιορισμένου προσωπικού, για την αντιμετώπιση της τοπικής παραβατικής συμπεριφοράς. Επίσης αναδεικνύεται η ανάγκη ύπαρξης μιας κεντρικής βάσης δεδομένων για αξιοποίηση από τις αστυνομικές αρχές, για πιο εύκολο εντοπισμό εγκληματικών στοιχείων ανά την επικράτεια, καθώς και την εγκατάσταση συστήματος επικοινωνιών εθνικής εμβέλειας, που επιτυγχάνει οικονομία κλίμακας σε επίπεδο κόστους και αυξημένη επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα. Αντίστοιχη επένδυση προτείνεται για την υιοθέτηση ενιαίου πληροφοριακού συστήματος.
Ο προβληματισμός που διατυπώνεται σε αυτή την έκθεση θέτει το πλαίσιο των επιδιώξεων και των παραμέτρων που πρέπει να ληφθούν υπόψη και στην αντίστοιχη δημόσια διαβούλευση που γίνεται στη χώρα μας, από φορείς και από κόμματα. Η συζήτηση που σήμερα περιορίζεται στο πλαίσιο του σεβασμού η μη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ώσαν να ήταν αυτή η μείζονα πρόκληση που έχει να αντιμετωπίσει η Αστυνομία το επόμενο διάστημα. Είναι προφανές, και μοιάζει να διαφεύγει πλήρως από το διάλογο που έχει αναπτυχθεί στη χώρα μας, ότι μεγαλύτερη απειλή για την αξιοπιστία της Αστυνομίας στα μάτια της κοινωνίας είναι η μειωμένη αποτελεσματικότητα που παρουσιάζει στην αντιμετώπιση της διαρκώς αυξανόμενης εγκληματικής ύλης παρά οι μεμονωμένες περιπτώσεις αστυνομικής αυθαιρεσίας που βλέπουν το φως της δημοσιότητας.
Μια συζήτηση που εστιάζει στις αναγκαίες αλλαγές και παρεμβάσεις στον τεχνολογικό εξοπλισμό (π.χ. ενεργοποίηση και αξιοποίηση του C4I που αγοράστηκε την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων), στη δομή οργάνωσης αλλά και στην παρεχόμενη εκπαίδευση μπορεί να δημιουργήσει ένα πλαίσιο πραγματικής συναίνεσης για μια ουσιαστική μεταρρυθμιστική παρέμβαση στη λειτουργία των δυνάμεων ασφαλείας της χώρας μας. Αυτό προπάντων προϋποθέτει ευθύνη εκ μέρους των εμπλεκόμενων πλευρών για τοποθέτηση επί των προβλημάτων που ταλανίζουν τη δημόσια ασφάλεια και απεμπλοκή από κοντόφθαλμες προσεγγίσεις με ξεκάθαρο μικροπολιτικό συμφέρον.

Ψάχνοντας για νέο λιμάνι... Ένα σχόλιο για τη Στρατηγική της Λισσαβώνας METROPOLIS 13.03.2009

2009-03-16T10:07:00.000-07:00

Η Στρατηγική της Λισσαβώνας προβλήθηκε ως η μεγάλη επιτυχία της κοινωνικής Ευρώπης, των δυνάμεων της σοσιαλδημοκρατίας δεδομένης της υπεροχής εκείνη την περίοδο των ευρωπαϊκών σοσιαλιστικών και σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων. Έθετε στόχους για ενίσχυση της απασχολησιμότητας (μια έννοια βέβαια που αυτόματα σχετικοποιεί την αντίληψη περί απασχόλησης), την αύξηση του συνολικού ποσοστού της απασχόλησης, με έμφαση στις μεγαλύτερες ηλκίες και στις γυναίκες, και την εξασφάλιση «ασφαλών» θέσεων εργασίας.
Από τότε, έχουν περάσει 10 χρόνια περίπου, έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι αλλά η προσέγγιση στους βασικούς στόχους που είχαν αποφασιστεί μοιάζει μακρινός στόχος. Με δεδομένη και την αλλαγή στον καταμερισμό εργασίας τα τελεταία χρόνια, με την ισχυρή άνοδο των αναπτυσσόμενων κρατών, γίνεται σαφές ότι το πλαίσιο σήμερα διαφοροποιείται σημαντικά από αυτό που υπήρχε προ 10 ετών όταν και θεσπίστηκε η Στρατηγική της Λισσαβώνας.
Ταφόπλακα στις επιδιώξεις της Στρατηγικής έρχεται να βάλει η πρόσφατη διεθνής οικονομική κρίση. Μια κρίση η οποία απειλεί ευθέως, πέραν της οικονομικής ανάπτυξης των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη συνοχή των ίδιων των κοινωνιών, ανατρέποντας πλήρως τις αναπτυξιακές προτεραιότητες των κρατών.
Η κατάσταση που διαμορφώνεται πλέον προσομοιάζει περισσότερο με μια εργασιακή ζούγκλα παρά σε μια ορθώς λειτουργούσα αγορά εργασίας. Μετά την επέλαση της φιλελεύθερης, νεοφιλελεύθερης θα έλεγα περισσότερο, προσέγγισης της «flexicurity», ενός νεολογισμού που διατείνεται ότι συνδυάζει την ευελιξία με την ασφάλεια των θέσεων εργασίας (με έμφαση στην ευελιξία έναντι της ασφάλειας), τώρα έρχονται νέες λογικές που προχωρούν ακόμα παραπέρα.
Οικοδομείται, με την αγαστή συνέργεια της γενικής περιρρέουσας ατμόσφαιρας, ένα πλαίσιο όπου ο εργαζόμενος θα πρέπει, λίγο ως πολύ, να νιώθει τυχερός επειδή του κάνουν τη χάρη να του δίνουν μια θέση εργασίας, έστω κουτσουρεμένη, χωρίς υπερωρίες, χωρίς σταθερό ωράριο, με τη δαμόκλειο σπάθη της απόλυσης, στο όνομα πάντα της «άδικης» παγκοσμιοποίησης...
Τι μπορεί να γίνει από εδώ και πέρα; Εν μέσω μιας πραγματικά πρωτοφανούς κρίσης, μια νέα παρέμβαση στην χειμαζόμενη αγορά εργασίας των κρατών μελών της Ε.Ε. μπορεί να αποτέλεσαι κεντρικό εργαλείο στην προσπάθεια αντιμετώπισης της κρίσης. Η στήριξη της ζήτησης, μέσω της στήριξης των μισθών και των θέσεων εργασίας, είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την αποφυγή της ύφεσης που ήδη έχει κάνει την εμφάνιση της στις περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες. Μια νέα Στρατηγική που θα αποσκοπεί στην προστασία των θέσεων εργασίας, με βάση την παραγωγικότητα (ιδίως στους τομείς της βιώσιμης ή πράσινης ανάπτυξης και των νέων τεχνολογιών), θα επανεξετάζει την αποδοτικότητα της επαγγελματικής κατάρτισης και της στενής διασύνδεσης με τις εξελίξεις στην αγορά εργασίας, καθώς και προσαρμογές των ρυθμίσεων διακίνησης των εργαζομένων στην ενιαία αγορά εργασίας, υπό το πρίσμα κιόλας των πιέσεων που δέχεται από τη αθρόα εισροή μεταναστευτικού δυναμικού που συμπιέζει τους μισθούς, ιδίως των ανειδίκευτων εργατών.

Το φοβικό σύνδρομο της χώρας μας και η πολιτική του τζαμπατζή

2008-04-11T09:39:00.000-07:00

Η συζήτηση, που διεξήχθει και στο ελληνικό κοινοβούλιο πρόσφατα, σχετικά με το μέλλον των διαπραγματεύσεων με τη FYROM για το ζήτημα της ονομασίας, έχει ακόμα πολύ δρόμο μπροστά της. Οι εσωτερικές εξελίξεις στα Σκόπια πιθανόν να οδηγήσει σε πρόωρες εκλογές, γεγονός που τινάζει στον αέρα την αμερικανική προσπάθεια για ταχύτατη επίλυση της διαφοράς.

Εντός των τειχών, άρχισε μια νέα διαπάλη μεταξύ των κομμάτων για το τί μέλλει γενέσθαι. Από τη μία η κυβέρνηση προσπαθεί να καρπωθεί τα οφέλη από την εκπλήρωση μιας προεκλογικής της δέσμευσης. Από την άλλη η αντιπολίτευση προσπαθεί να μειώσει αυτή την κυβερνητική προσπάθεια, μιλώντας για ανάγκη λύσης, και όχι απλώς της αμυντικής τακτικής του βέτο.

Άπό την εξέλιξη των συζητήσεων που διεξήχθησαν όλο αυτό το διάστημα, πριν και μετά τη σύνοδο του ΝΑΤΟ, μεταξύ των πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεωναλλά ιδίως από την κατάληξη τστο βέτο του Βουκουρεστίου προκύπτει ένα κρίσιμο συμπέρασμα: ο σημαντικότερος αντίπαλος που πρέπει να αντιπαρέλθει η ελληνική κυβέρνηση, αλλά και όλες οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας μας, είναι το φοβικό σύνδρομο που κυριαρχεί στην προσέγγιση και ανάλυση των εθνικών μας θεμάτων.

Η επίκληση κινδύνων, όπως η διπλωματική απομόνωση, η "σκοπιανοποίηση" της εξωτερικής μας πολιτικής, η απώλεια διπλωματικών ερεισμάτων και η διατάραξη συμμαχικών και εταιρικών δεσμών με τις ΗΠΑ και τις χώρες της ΕΕ, λειτουργεί πλήρως αποδομητικά για τη συκγρότηση ενός ισχυρού εσωτερικού μετώπου. Ενός εσωτερικού μετώπου απαραίτητου για μια χώρα που αντιμετωπίζει πολλαπλές απειλές και προκλήσεις έναντι γειτόνων και "φίλων".

Δυστυχώς, οι πολιτικές δυνάμεις προτιμούν συχνά να εστιάζουν στην κινδυνολογία, είτε για να πιέσουν και να εκβιάσουν την ελληνική κοινή γνώμη για την "ανάγκη επώδυνων συμβιβασμών" είτε για την ανάγκη να κλείσουμε ανοικτές πληγές "για να εστιάσουμε στα σημαντικά της εσωτερικής πολιτικής" είτε για να καρπωθούν τη συναισθηματική αντίδραση των πολιτών έναντι των "κακών ξένων". Αυτή η τακτική των πολιτικών δυνάμεων διαρυγνύει την κρίσιμη κοινωνική και εθνική συνοχή που είναι απαραίτητη για την υπηρέτηση μιας αποτρεπτικής στρατηγικής.

Συχνά βλέπουμε αυτό το φοβικό σύνδρομο να εκφράζεται με πολύ χονδροειδείς ισχυρισμούς όπως π.χ. ότι οι επιλογές μας στις σχέσεις μας με την Τουρκία είναι η κατευναστική πολιτική ή ο πόλεμος. συχνά διανθίζεται από περιγραφής της Τουρκίας ως "στρατιωτικού γίγαντα" που θα κάνει την Ελλάδα μια χαψιά ή για το ανάδελφο του έθνους μας που δεν μπορεί να περιμένει καμμία βοήθεια από τους ανθέλληνες ξένους.

Αντίστοιχους ισχυρισμούς και στερεότυπα διατυπώθηκαν το τελευταίο διάστημα πριν από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ όσον αφορά στις πιέσεις που θα δεχθεί η χώρα μας αν τολμήσει να έχει την παράλογη απαίτηση να βαφτίσει ένα άλλο κράτος. Ιδίως έναντι των ΗΠΑ είδαμε μια απίθανη συγχορδία από ΚΚΕ, ΣΥΡΙΖΑ και ΛΑΟΣ για το πώς η Ουάσιγκτον θα εξαναγκάσει την μικρή Ελλάδα να υποκύψει. Αυτή η συγχορδία φυσικά έλπιζε να υπάρξει τέτοια υποχώρηση εκ μέρους μας, για να καρπωθεί τα αντίστοιχα οφέλη.

Αυτή η στρατηγική του φοβικού συνδρόμου είναι πολύ βολική για αυτούς που δεν θέλουν να σχεδιάσουν, να αναλάβουν κόστος, να πάρουν αποφάσεις και πρωτοβουλίες, να εντοπίσουν κοινότητες συμφερόντων και να αποδομήσουν αντίστοιχες συγκλίσεις αντίπαλων συμφερόντων. Με λίγα λόγια, βολεύει αυτούς που δεν θέλουν να κάνουν πολιτική αλλά να φορτώνουν τις ευθύνες τους, και το κόστος αυτών, σε άλλους, ελπίζοντας ή προσδοκώντας στο που θα κάτσει η μπίλια.

Αυτή η πολιτική του τζαμπατζή όμως είναι που οδηγεί σε διπλωματική απομόνωση, σε απώλεια ερεισμάτων και συμμάχων, σε συνεχή προσαρμογή σε δεδομένα που άλλοι διαμορφώνουν ερήμην μας. Αυτή την πολιτική οφείλει να καταπολεμήσει κάθε υπεύθυνη πολιτική δύναμη που αντιλαμβάνεται ότι η χώρα μας έχει πολλά συγκριτικά πλεονεκτήματα για να μπορεί να υποστηρίξει μια αξιόπιστη και ισχυρή στρατηγική στη ζώνη συμφέροντός της, δηλαδή την Ανατολική Μεσόγειο και την Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Μία καλή πρωτοβουλία στον τομέα των δημοσίων δαπανών, με οικολογικές προεκτάσεις

2008-03-17T07:53:00.000-07:00

Σε μια εποχή που η κυβέρνηση αρκείται σε επικοινωνιακού τύπου μεγαλοστομίες για «μεταρρυθμίσεις», έρχεται μια πρωτοβουλία που δείχνει μια κατεύθυνση στις κινήσεις που πρέπει να γίνουν για την αναβάθμιση της ποιότητας της Δημόσιας Διοίκησης και της βελτίωσης της αποδοτικότητας των δημοσίων δαπανών.
Σύμφωνα με δημοσιεύμα της εφημερίδας «Καθημερινή», ξεκινάει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα αντικατάστασης του στόλου αυτοκινήτων που διατηρεί ο δημόσιος τομέας από νέα, αντιρρρυπαντικής τεχνολογίας, με την μέθοδο της χρονομίσθωσης (leasing). Με αυτό τον τρόπο υπολογίζεται ότι θα περιοριστούν δραστικά οι δαπάνες για συντήρηση των υπαρχόντων αυτοκινήτων (ένα ποσό που ξεπερνά τα 40 εκατ. €) ενώ λόγω της επιλογής αντιρρυπαντικής τεχνολογίας θα περιοριστεί δραστικά η δαπάνη για καύσιμα, το ποσό της οποίας φτάνει τα 220 εκατ. €.
Η αξιοποίηση χρήσιμων εργαλείων της αγοράς στη διαχείριση των δημοσίων δαπανών, με τρόπους που να διασφαλίζει το δημόσιο χαρακτήρα των αγαθών και υπηρεσιών και να επιτυγχάνει αποτελέσματα ανώτερα από τη σημερινή κατάσταση, είναι μια πρόκληση για κάθε κυβέρνηση που κομίζει το μήνυμα της «μεταρρύθμισης» ή του «εκσυγχρονισμού». Στην προκειμένη περίπτωση, η διατήρηση ενός στόλου 14000 οχημάτων, εκατοντάδων διαφορετικών μοντέλων, που υπάγονται στους χιλιάδες φορείς του Δημοσίου, χωρίς καμία διαδικασία οικονομιών κλίμακας όσον αφορά τόσο στη συντήρησή τους, όσον και στην προμήθεια ή αντικατάστασή τους, αποτελεί άλλη μια έκφανση ενός κράτους το οποίο δεν μπορεί να συνονίσει και να διαχειριστεί τους πόρους του.
Ο κεντρικός σχεδιασμός όσον αφορά στην προμήθεια και τη συντήρηση των οχημάτων επιτυγχάνει οικονομίες κλίμακας σημαντικές, καθώς θα περιοριστεί η πολυτυπία, επιτυγχάνονται, λόγω του όγκου της προμήθειας, καλύτεροι όροι διαπραγμάτευσης με τους προμηθευτές, βελτιώνεται η διαθεσιμότητα των οχημάτων λόγω της δυνατότητας προσωρινής αντικατάστασης των οχημάτων τις περιόδους συντήρησης. Τέλος, τα οφέλη που προκύπτουν από την παραπάνω κίνηση είναι ιδιαίτερα σημαντικά και στον τομέα του περιβάλλοντος. Τα αυτοκίνητα των δημοσίων υπηρεσιών συχνά είναι κακοσυντηρημένα και υπεύθυνα για σημαντική επιβάρυνση του περιβάλλοντος, ενώ η αντικατάσταση όλων αυτών των οχημάτων από οχήματα υβριδικά, αντιρρυπαντικής τεχνολογίας, δίνει και ένα απτό μήνυμα στην κοινωνία για το πώς γίνεται αντιληπτή απο το κράτος η προστασία του περιβάλλοντος.

Σχολιασμός της νέας δημοσκόπησης της Κάπα Research 03.03.2008

2008-03-03T07:05:00.000-08:00

Την Κυριακή που μας πέρασε (02.03) είχαμε μια νέα δημοσκόπηση, από την εταιρεία Κάπα Research αυτή τη φορά, που αποτυπώνει εκ νέου δύο βασικές τάσεις που παρουσιάζονται αυτή την περίοδο: την ραγδαία πτώση της δημοτικότητας των δύο κομμάτων εξουσίας και την αλματώδη άνοδο των δημοσκοπικών ποσοστών του ΣΥΡΙΖΑ.

Ενώ η τάση απαξίωσης του πολιτικού συστήματος, όπως εκφράζεται μέσα από τα δύο κόμματα εξουσίας, είναι ένα φαινόμενο που έχει παρουσιαστεί από το καλοκαίρι, μετά τις πυρκαγιές που κατέδειξαν την ανεπάρκεια του κράτους, η ραγδαία άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ είναι η σημαντικότερη εξέλιξη, εξέλιξη που χρήζει περαιτέρω ανάλυσης. Αυτή η αύξηση των ποσοστών, που συνδέεται και με την ανάδειξη του Αλέξη Τσίπρα στην προεδρία του Συνασπισμού (κυρίαρχης συνιστώσας του ΣΥΡΙΖΑ), αποδίδεται αφενός στην μεγάλη αποδυνάμωση του ΠΑΣΟΚ αφετέρου στη ισχυρή διείσδυση στο χώρο της νεολαίας (όπου ο ΣΥΡΙΖΑ προβάλλει ήδη δεύτερο κόμμα, δημοσκοπικά πάντα).

Η πρώτη αιτία, η διαρροή ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ έχει δύο αναγνώσεις: είτε πρόκειται για μετακίνηση ψηφοφόρων που υποστήριξαν την υποψηφιότητα Βενιζέλου και τώρα στρέφονται προς το ΣΥΡΙΖΑ για "να τιμωρήσουν το Γιώργο", άποψη που υποστηρίζουν οι υποστηρικτές του Προέδρου του ΠΑΣΟΚ. Είτε αφορά στην αδυναμία της αξιωματικής αντιπολίτευσης να διατυπώσει ένα αξιόπιστο αντιπολιτευτικό λόγο (θυμίζουμε τις δηλώσεις Αλαβάνου ότι "ποιος έκανε αντιπολίτευση στη Νέα Δημοκρατία την περίοδο 2004-2007;") και μια συγκροτημένη εναλλακτική κυβερνητική πρόταση. Και στις δύο περιπτώσεις αποδίδεται σε αυτή τη διαρροή μια προσωρινότητα, η οποία θα αντιστραφεί αν το ΠΑΣΟΚ καταφέρει να ξεπεράσει την κρίση και την εσωστρέφεια που το χαρακτηρίζει ακόμα και σήμερα.

Η δεύτερη αιτία, η διείσδυση της απήχησης του ΣΥΡΙΖΑ στις ηλικίες 18-34, είναι ένα φαινόμενο που εν πολλοίς αποδίδεται στην ανάδειξη του Αλέξη Τσίπρα στην προεδρία του ΣΥΝ, ενός προσώπου φρέσκου και σαφώς πιο προσιτού στους νέους ανθρώπους. Αυτή η δυναμική, αν εξαντλείται σε αυτή τη ανανέωση σε επίπεδο ηλικιακό του ΣΥΡΙΖΑ, σύντομα θα ξεφουσκώσει, όταν αυτά τα πρόσωπα, νέα στην ηλικία και την όψη, θα αρχίσουν να μιλούν με τη γνωστή "ξύλινη" πολιτική γλώσσα, θα προσεγγίσουν και θα προσπαθήσουν να δώσουν απαντήσεις στα κρίσιμα ζητήματα που αντιμετωπίζει η χώρα μας. Ζητήματα περίπλοκα, που απαιτούν απαντήσεις συγκεκριμένες, απαντήσεις όμως που φαντάζουν ξένες ή και απωθητικές στα αυτιά και τα μάτια των νέων σήμερα. Ο Αλέξης Τσίπρας προς το παρόν αρκείται σε γενικές τοποθετήσεις, καταγγελτικού χαρακτήρα, που χρεώνουν την παρούσα κατάσταση σε ένα "αποτυχημένο σύστημα εξουσίας", που εκπροσωπούν μια αντίδραση προς το πολιτικό κατεστημένο, τοποθετήσεις που φαντάζουν πολύ θελκτικές για την νέα γενιά, μια γενιά απολιτίκ, αποστασιοποιημένη από τα πολιτικά, και πολλές φορές και τα κοινωνικά δρώμενα, που αντιλαμβάνεται την πολιτική σε όρους μαύρου-άσπρου ή ποδοσφαιροποίησης.

Ο Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ συνολικά θα βρεθούν, όμως, σύντομα σε μια διττή πρόκληση: είτε να διατυπώσουν μια ολοκληρωμένη εναλλακτική πολιτική πρόταση, που θα παίρνει θέση, θα θίγει κακώς κείμενα και συμφέροντα, θα αναλαμβάνει μια δέσμευση και θα καλεί σε μια συστράτευση για την υλοποίηση ενός "εναλλακτικού" οράματος, είτε θα διατηρήσει την έως τώρα αόριστη και καταγγελτική του ρητορεία, αρκούμενος στην είσπραξη οφελών από την απαξίωση του πολιτικού συστήματος..

Σε κάθε περίπτωση τα δύο διαφορετικά κοινά που προς το παρόν ενισχύουν τις δημοσκοπικές του επιδόσεις, οι απογοητευμένοι κεντρώοι και κεντροαριστεροί που αναζητούν μια αξιόπιστη πολιτική κυβερνητική πρόταση και οι νέοι που αντιδρούν και απορρίπτουν οτιδήποτε το πολιτικό, θα κληθούν να αξιολογήσουν τις επιλογές του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και τη διαμορφούμενη κατάσταση στο πολιτικό τοπίο της χώρας μας.